Bir video RainForest’in tamamı değildir: koreografi, temsil ve arşiv kaydı nasıl ayrılır?

Yanıt: RainForest tek eser olsa da her temsil ve kayıt ayrı nesnedir

RainForest adı en az dört farklı şeyi çağırır: Merce Cunningham’ın 1968 koreografik eseri, 9 Mart Buffalo prömiyeri, Leacock ve Pennebaker’ın aynı festival bağlamında ürettiği film ve sonraki toplulukların tarihli temsilleri. Bunlara 2 Ağustos 1988 Avignon Video8 kaydı ile 25 Mayıs 2010 Rambert yeniden sahnelemesi eklenir. Aynı koreografi başlığı nesneleri birbirine bağlar, fakat oyuncular, mekân, ses koşulu, kamera, taşıyıcı ve haklar değişir. Bir arşiv videosunu açıp “RainForest budur” demek, canlı temsilin çevresel, bedensel ve işitsel boyutlarını tek kadraja indirger. Güvenilir performans dosyası eser, temsil, yeniden sahneleme ve kayıt tarihini ayrı tutar.

ACMI kataloğu dünya prömiyerini Buffalo State College’daki festivalde 9 Mart 1968 olarak verir; koreografi Merce Cunningham, müzik David Tudor, set Andy Warhol, kostüm Jasper Johns’tur. İcracılar Merce Cunningham, Carolyn Brown, Barbara Lloyd, Albert Reid, Sandra Neels ve Gus Solomons olarak listelenir. Bu yazı o temsilde bulunmadı, filmi baştan sona zaman koduyla analiz etmedi, dansçı veya arşivciyle görüşmedi ve hareket notasyonu çözümlemedi. Arşiv kayıtlarının kendi metadata cümlelerini karşılaştırır. ACMI’nin “Barbara Lloyd” adı ile başka kayıtlardaki olası ad varyantı bile sessizce tekleştirilmez; katalog farkı, daha ileri otorite dosyası kontrolü gerektiren bir belgeleme konusu olarak tutulur.

Yaratıcı ekip yalnız koreograf adından oluşmaz

RainForest çoğu zaman Merce Cunningham ve Andy Warhol adlarıyla özetlenir; oysa yaratıcı zincir daha geniştir. Cunningham koreografiyi kurar ve özgün kadroda dans eder. David Tudor elektronik ses skorunu üretir. Andy Warhol’un helyumla dolu Mylar Silver Clouds öğeleri sahne çevresinde serbestçe dolaşır. Jasper Johns kostüm tasarımını üstlenir. MoMA’nın Tudor incelemesi ses çalışmasının Cunningham’ın 1968 dansı için üretildiğini ve Warhol ile Johns katmanlarını birbirinden ayırır. Bu krediler aynı hak nesnesi değildir. Koreografik yapı, ses kompozisyonu, görsel sanat nesnesi, kostüm, icracı performansı ve film kaydı ayrı yaratıcı emeklerdir.

Maddi öğeler de koreografiyi sabitlemez. Warhol yastıkları hava akımı ve bedenlerle farklı yollar izleyebilir; Tudor’un elektronik sistemi farklı icralarda ve sürümlerde değişebilir. Bir kaydın sunduğu konfigürasyonu bütün tarih boyunca tek doğru düzen sanmak, performansın değişken koşullarını siler. MoMA’nın yazısı Tudor’un Rainforest ses fikrinin sonraki sürümlere evrildiğini anlatır. Walker’ın arşiv yazısı ise Cunningham şirketinin altmış yılı aşkın set ve kostüm nesnelerinin 2011’de müzeye geçtiğini ve kataloglama sürecine girdiğini açıklar. Nesnenin depoya girmesi, sahnedeki işlevini ve hareketini otomatik olarak korumaz; buna karşılık malzeme, ölçü, kullanım ve onarım geçmişini incelemek için yeni bir belge katmanı yaratır.

1988 Avignon videosunun sessizliği bir veri sınırıdır

NYPL katalog kaydı 2 Ağustos 1988 Avignon içeriğini Rainforest ve Five Stone Wind performanslarıyla, ertesi gece yağmur nedeniyle iptal edilen gösterinin sonrasına ait görüntüleri bir arada taşıyan 113 dakikalık akış videosu olarak tanımlar. Özgün taşıyıcı Video8’dir; materyal Merce Cunningham Dance Foundation Collection içindedir ve kütüphane içinde izlenebilir. Bu nedenle 113 dakikayı RainForest koreografisinin süresi diye yazmak yanlıştır. Katalog birden fazla eseri ve sahne arkası bölümünü aynı dijital nesnede toplar. Erişim sayfasındaki “available online” ifadesi de evden serbest izleme veya yeniden yayın hakkı anlamına gelmez; kullanım yerinde erişimle sınırlıdır.

En önemli yöntem bilgisi ses durumudur. NYPL, Rainforest performansının ses taşımadığını, sahne arkası bölümünde ise sesin aralıklı olduğunu açıkça not eder. Sessiz görüntü üzerinden David Tudor’un skorunun o gece nasıl duyulduğu, ses ile hareketin ilişkisi veya salon akustiği hakkında hüküm kurulamaz. Kamera da bütün sahneyi, dansçının yönelimini ve Warhol nesnelerinin salondaki hareketini kesintisiz göstermeyebilir. Bu yazı kaydı yerinde izlemediği için kadraj, kesme, hareket cümlesi veya zaman kodu analizi yapmaz. Katalog metadatasının verdiği belgeleme yöntemini aktarır: Video8 kaynak, sesli renkli akış türevi, kütüphane içi erişim, Cunningham Foundation bağışı. Kayıt boşluğunu hayalî işitsel tanıklıkla doldurmaz.

2010 yeniden sahneleme özgün temsili kopyalamaz

Rambert Archive, RainForest dünya prömiyerini 9 Mart 1968 Buffalo’da, kendi topluluğunun Birleşik Krallık yeniden canlandırma prömiyerini 25 Mayıs 2010 Sadler’s Wells Theatre’da kaydeder. Merce Cunningham koreograf, Jeannie Steele sahneleyen, David Tudor besteci ve Andy Warhol set tasarımcısı olarak listelenir. Bu alanlar, eserin aktarım zincirini görünür kılar. “Staged by” rolü özellikle önemlidir: Bir yeniden sahneleme, yalnız eski videoyu taklit etmek değil, koreografik bilginin yeni dansçılara, yeni mekâna ve yeni üretim koşullarına aktarılmasıdır. 2010 temsilini 1968’in görüntüsü gibi kullanmak hem yeni icracı emeğini hem de aktarım yöntemini siler.

Rambert kaydı program belgelerinin bazı kredilerde eksik kalabildiğini de not eder; örneğin 2010 programında kostüm veya ışık tasarımcısı kredilerinin bulunmadığını, Trust kaydının Jasper Johns’u kostüm tasarımcısı olarak verdiğini açıklar. Arşivler arasındaki bu fark, boşluğu tahminle kapatmak yerine kaynak düzeyinde kaydedilmelidir. Aynı biçimde ACMI’nin özgün kadroda kullandığı “Barbara Lloyd” adının başka performans kaynaklarındaki ad varyantlarıyla otorite kontrolü gerekebilir. Bu yazı tek kayıt üzerinden bütün yapım tarihini kesinleştirmez. Farklı kurumların katalogları hangi alanı hangi belgeye dayanarak kurduğunu görünür tutar; doğrulanmamış eşleşmeyi kesin kişi kimliği veya kredi düzeltmesi olarak yayımlamaz.

Hak zinciri koreografi, ses, tasarım, icra ve videoyu ayrı izler

RainForest için “1968 tarihli, artık serbesttir” demek güvenli değildir. Koreografi Merce Cunningham’a, ses skoru David Tudor’a, Silver Clouds Andy Warhol’a, kostüm Jasper Johns’a, dansçı performansları icracılara ve film Leacock/Pennebaker yapım zincirine bağlanır. NYPL videosunun Cunningham Foundation’dan bağış yoluyla gelmesi, katalog ve yerinde erişim sağlar; internetten yeniden yayın izni verdiğini göstermez. Walker’ın set ve kostüm arşivini edinmesi de koreografinin, müziğin ve bütün film haklarının tek mülkiyet paketine dönüştüğü anlamına gelmez. Her kullanım için nesne, ülke, kurum koşulu, lisans ve kredi ayrı denetlenmelidir.

Bu paket gerçek performans karesi, Warhol Silver Clouds görüntüsü, Cunningham fotoğrafı veya film karesi kullanmaz. Görsel brif, eserin sahnedeki görünüşünü taklit etmek yerine dört kayıt türünü soyut olarak gösterir: koreografi notu, canlı temsil, kamera/Video8 ve müze kutusu. Yayın metni de telifli açıklamalardan uzun alıntı yapmaz; yalnız kısa katalog terimlerini ve metadata alanlarını aktarır. Editoryal sonuç şudur: Dans arşivi hareketi dondurmaz, hareketin tarihli izlerini farklı taşıyıcılarda saklar. Bir temsil kaydı, koreografinin bütün olasılıklarını veya seyircinin deneyimini içermez; fakat icracı, mekân, tarih, kayıt yöntemi ve eksik ses gibi sınırlar açıkça yazıldığında gelecekteki karşılaştırma için denetlenebilir bir kanıt olur.